Vụ việc tiêu biểu

Hàng triệu hộp sữa bị xác định là giả, hàng chục bị cáo bị truy tố và những bản án nghiêm khắc được tuyên đã tạo nên một trong những chuỗi vụ án kinh tế – thực phẩm gây chú ý nhất thời gian qua. Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu xử lý nghiêm minh, các vụ việc cũng đặt ra câu hỏi quan trọng về ranh giới trách nhiệm hình sự, quyền được bào chữa và vai trò của luật sư trong việc cân bằng giữa áp lực dư luận và nguyên tắc pháp quyền.

Tại phiên tòa, các luật sư không đi theo hướng phủ nhận hoàn toàn hành vi, mà tập trung làm rõ bản chất pháp lý, mục đích và vai trò cụ thể của từng bị cáo trong toàn bộ tiến trình đấu thầu. Đây là cách tiếp cận cho thấy trách nhiệm nghề nghiệp và sự tỉnh táo trong một vụ án dễ bị “chụp mũ” đồng phạm theo suy diễn hình thức. Trong phần tranh tụng, các luật sư đề nghị tòa phân hóa tội danh, tránh việc “quy trách nhiệm đồng đều”, đồng thời vận dụng các tình tiết giảm nhẹ: nhân thân tốt, hợp tác khai báo, khắc phục hậu quả, có yếu tố bị lôi kéo hoặc thiếu kiến thức pháp lý chuyên sâu về đấu thầu.

Nhóm Luật sư Hà Nội được mời tham gia với nhiệm vụ bào chữa cho những bị cáo có vai trò cụ thể trong tập đoàn Vạn Thịnh Phát – không ít trong số đó là cấp dưới, nhân viên tài chính – kế toán, hoặc người đại diện pháp luật cho các công ty vệ tinh do bà Trương Mỹ Lan điều hành. Với số lượng hồ sơ lên đến hàng triệu trang và chứng cứ phức tạp trải dài trong hơn một thập kỷ, việc tiếp cận và nắm bắt bức tranh toàn cảnh đòi hỏi sự bền bỉ, tỉ mỉ và năng lực phân tích xuất sắc. Tại tòa, luật sư đã có những lập luận cho thấy một số bị cáo không có quyền quyết định độc lập, chỉ thực hiện theo chỉ đạo cấp trên trong điều kiện thiếu thông tin hoặc chịu áp lực nội bộ.

Luật sư trong vụ án không chỉ đóng vai trò kỹ thuật pháp lý đơn thuần. Nhiệm vụ của họ còn bao gồm việc rà soát hàng nghìn trang hồ sơ, đánh giá các chứng cứ có dấu hiệu vi phạm thủ tục thu thập, và từ đó xây dựng chiến lược bào chữa phù hợp với từng thân chủ. Đặc biệt, trong giai đoạn điều tra, nhiều luật sư đã chủ động phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng để làm rõ các tình tiết giảm nhẹ, giúp thân chủ có thái độ hợp tác tốt, tránh bị xử lý ở khung hình phạt nghiêm trọng. Một số đề nghị của luật sư về thay đổi tội danh hoặc áp dụng các tình tiết nhân đạo cũng đã được hội đồng xét xử ghi nhận trong bản án sơ thẩm.